Ohri: Mavi Bir Gölün Kıyısında Tarihin ve Hikâyelerin İzinde

3 Eki

4 dakikada okunur

Balkan turumuzda beni en çok etkileyen, gezdiğim en güzel yerlerden biri oldu Ohri… Bir yanında masmavi göl, diğer yanında yokuşlara yayılan tarihî evler. Dar sokakları, kendine özgü sokak lambaları, rengârenk çiçekleri ve göl kenarındaki gün batımıyla burada biraz daha kalmak istedim.

Bazı şehirleri gezdikten sonra aklınızda birkaç fotoğraf kalır. Ohri ise bende yeniden dönme isteği bıraktı. Göl kıyısında geçirilen zaman kadar, sokaklarının taşıdığı geçmiş ve küçük dükkânlarında yaşatılan el sanatları da bu şehri benim için özel kıldı.

Ohri’nin sokaklarında: Manzaranın arkasındaki tarih

Kuzey Makedonya’nın güneybatısındaki Ohri, Avrupa’nın en eski yerleşimlerinden biri. Antik dönemde Lychnidos adıyla bilinen şehir, yüzyıllar boyunca farklı kültürlerin izlerini biriktirmiş. Erken Hristiyanlık ve Bizans mirası, Slav kültürünün gelişimindeki yeri ve geleneksel evleri, tarihinin farklı katmanlarını oluşturuyor.

Ohri bölgesi 1979’da doğal değerleriyle UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmış; 1980’de kültürel değerleri de bu kapsama eklenmiş. Böylece hem doğası hem kültürel mirasıyla korunan bir alan olmuş. 2019’da ise miras alanı gölün Arnavutluk tarafını da kapsayacak şekilde genişletilmiş.

Bu geçmişi bilmek, sokaklara bakışımı da zenginleştiriyor. Yokuşlara yerleşen evler, dar geçitler ve göle açılan manzaralar, şehrin neden bu kadar etkileyici olduğunu anlatıyor. Benim en çok sevdiğim ayrıntılar arasında sokak lambaları ve evlerin çevresindeki çiçekler vardı. Ohri’de yürümek, küçük ayrıntılara zaman ayırınca daha güzel.

Fotoğrafları Kaydırmak İçin Ok Üzerine Tıklayınız.

Ohri Gölü’nde tekne turu ve Villa Biljana

Ohri Gölü’ndeki tekne turu gezimizin en güzel anlarından biriydi. Şehri suyun üzerinden görmek, kıyıdaki evlerin ve yamaçların bir araya getirdiği manzarayı başka bir açıdan izleme fırsatı verdi.

Kuzey Makedonya ile Arnavutluk arasında uzanan Ohri Gölü, yaklaşık iki ila üç milyon yıllık geçmişiyle çok eski bir göl. Kendine özgü çok sayıda canlı türüne ev sahipliği yapması da onu doğa açısından değerli kılıyor. Manzarasını izlerken bu kadar eski bir doğal oluşumun üzerinde yol aldığımızı düşünmek etkileyici.

Tekne rotamızda Villa Biljana’nın bulunduğu yere de uğradık. Eski Yugoslavya lideri Josip Broz Tito’nun dinlenme amacıyla kullandığı bu göl kıyısı konutu, Ohri’nin yakın tarihine açılan bir pencere. Şehrin eski yapıları geçmişin uzak dönemlerini hatırlatırken, Villa Biljana da Yugoslavya dönemini gündeme getiriyor.

Fotoğrafları Kaydırmak İçin Ok Üzerine Tıklayınız.

Sveti Naum: Tarihî bir manastır ve berrak su kaynakları

Rotamızdaki Sveti Naum, manastırı ve berrak su kaynaklarıyla aklımda kaldı. Ohri Gölü’nün güney kıyısında, Arnavutluk sınırına yakın bir konumda bulunan bu yer, doğayla tarihî dokunun iç içe geçtiği duraklardan biri.

Manastırın kuruluşu 905 yılına uzanıyor. Kurucusu Aziz Naum, Kiril ve Metodius’un öğrencileri arasında yer alan, Slav dünyasında dinî metinlerin aktarılması ve yazılı kültürün gelişmesiyle ilişkilendirilen önemli bir isim. Ohri’deki eğitim ve edebiyat çalışmalarına da katkıda bulunmuş. Bu nedenle Sveti Naum’un hikâyesi, ibadet kadar dil, eğitim ve bilgi aktarımıyla da bağlantılı.

Burada gördüğümüz manastır kompleksini, kuruluşundan bu yana hiç değişmeden kalmış tek bir yapı gibi düşünmemek gerekiyor; yüzyıllar içinde farklı dönemlerin izlerini taşımış.

Çevredeki su kaynaklarının berraklığı ise başlı başına etkileyici. Göl kıyısının geniş manzarasından sonra bu kaynakların bulunduğu alan, gezinin daha sakin bir bölümünü oluşturuyor. Sveti Naum’a zaman ayırırken manastır kadar çevresindeki doğayı da görmenizi öneririm.

Fotoğrafları Kaydırmak İçin Ok Üzerine Tıklayınız.

Ohri İncisi: Kuşaktan kuşağa aktarılan bir sır

Fotoğrafları Kaydırmak İçin Ok Üzerine Tıklayınız.

Ohri’nin meşhur incisinin hikâyesi de çok ilgimi çekti. Adında “inci” olsa da Ohri incisi, istiridye içinde kendiliğinden oluşan doğal bir inci değil; geleneksel yöntemlerle elde üretilen bir takı malzemesi.

Yapımında kabuktan hazırlanan boncukların üzerine, plašica adı verilen küçük balığın pullarından elde edilen özel bir emülsiyon kat kat uygulanıyor. İnciye parlaklığını veren bu karışımın formülü ise aile sırrı olarak korunuyor.

Yerel anlatılar, tekniğin 1920’lerde Ohri’ye gelen Rus bir göçmen aracılığıyla öğrenildiğini söylüyor. Hikâyenin ayrıntıları Talev ve Filev ailelerinin anlatımlarında farklılaşıyor: Talev ailesi formülün 1924’te satın alındığını aktarırken, Filev ailesinin anlatısında göçmenle kurulan yakınlık ve misafirperverlik öne çıkıyor. Dolayısıyla bu öyküyü, bütün ayrıntıları kesinleşmiş tek bir tarihsel anlatıdan çok, ailelerin yaşattığı zanaat hafızası olarak okumak daha doğru.

Her iki aile de bu üretim bilgisini kuşaklar boyunca aktarmış. Beni etkileyen, küçük bir boncuğun arkasındaki el emeği ve bu emeği devam ettirme çabası oldu. Ohri incisi, şehrin gölüyle el sanatları arasındaki bağı taşıyan bir hatıra.

Ohri Kâğıt Müzesi: Kitapseverler için küçük otantik bir durak

Küçücük ama etkileyici Ohri Kâğıt Müzesi, kitapları seven biri olarak ayrıca ilgimi çekti. Geleneksel el yapımı kâğıt üretiminin tanıtıldığı bu atölye-müzede, Gutenberg tarzı bir baskı presiyle basım süreci de gösteriliyor.

Kâğıdın el emeğiyle hazırlanması ve baskının mekanik bir pres aracılığıyla yapılması, bugün kolayca ulaştığımız kitapların üretim geçmişini düşündürüyor. Buradaki presi Gutenberg’in bizzat kullandığı özgün makine olarak değil, onunla ilişkilendirilen tarihî baskı tekniğini tanıtan bir örnek olarak değerlendirmek gerekiyor.

Benim için bu küçük durak, geziye ayrı bir anlam kattı. Bir şehri tanırken kitap, kâğıt ve bilgi aktarımıyla ilgili izlere rastlamak her zaman ilgimi çekiyor. Ohri’ye giderseniz ve kitaplarla ilişkiniz benimki gibiyse, bu atölyeye de zaman ayırın.

Fotoğrafları Kaydırmak İçin Ok Üzerine Tıklayınız.

Kuzey Makedonya bayrağındaki güneşin hikâyesi

Kuzey Makedonya’nın kırmızı zemin üzerinde sarı bir güneş ve kenarlara uzanan sekiz ışından oluşan bayrağı oldukça dikkat çekici. Bu güneş, ülkenin millî marşında yer alan “özgürlüğün yeni güneşi” düşüncesiyle ilişkilendiriliyor. Güneş figürü, antik çağda bu coğrafyada hüküm süren Makedonya Kralı II. Filip ve oğlu Büyük İskender ile ilişkilendirilen Vergina Güneşi motifinden ilham alınarak tasarlanmıştır.

Bayrağın bugünkü biçimi 5 Ekim 1995’te kabul edilmiş. Önceki bayrakta, Vergina Güneşi olarak bilinen on altı ışınlı bir simge bulunuyormuş. Antik Makedonya mirasıyla ilişkilendirilen bu simgenin kullanımı Yunanistan ile anlaşmazlığa yol açmış. İki ülke arasında 1995’te yapılan geçici anlaşmanın ardından bayrak değiştirilmiş ve sekiz ışınlı güneş tasarımı benimsenmiş.

Bu hikâye, bir bayrağın arkasında kimlik, tarih ve diplomasiyle ilgili ne kadar çok konu bulunabildiğini gösteriyor. Benim için güneşin özgürlükle kurduğu bağ, bu bayrağın en akılda kalıcı anlamı.

Ohri’ye ne kadar zaman ayırmalı?

Benim önerim, Ohri’ye en az bir tam gün, mümkünse iki gün ayırmanız. Eski şehrin sokaklarını gezmek, göl kıyısında vakit geçirmek, tekne turuna katılmak ve Sveti Naum’u görmek için acele etmemek güzel olur. Kâğıt Müzesi ve el sanatlarıyla ilgili duraklar da programınıza eklenebilir.

Yokuşlar ve dar sokaklar nedeniyle yürüyüşleri dinlenme molalarıyla planlamakta fayda var. Tekne turunun rotasını da önceden öğrenin; Villa Biljana çevresindeki kısa geziler ile Sveti Naum’a uzanan turlar aynı programı sunmayabilir.

Gün batımına ise mutlaka zaman bırakın. Göl kenarında ışığın değişmesini izlemek, benim Ohri’den taşıdığım en güzel anılardan biri oldu.

Ohri’yi hatırladığımda gözümün önüne masmavi göl, yokuşlardaki evler, çiçekli sokaklar ve o gün batımı geliyor. Balkan turumuzun bu durağından, burada biraz daha kalabilseydim düşüncesiyle ayrıldım.